hautau, hautanga

fraction, proportion (part of a whole)

Takenga mai:

hau - part, fraction

tau - number

Whakamārama:

Ina wehea tētahi inenga, tētahi huinga, tētahi āhua rānei ki ētahi wāhanga ōrite, koia ērā ko ngā hautau. Mehemea e whā ngā wāhanga ōrite, ka kīia ia wāhanga he hauwhā. Mehemea e rima ngā wāhanga ōrite, ka kīia ia wāhanga he haurima.

When a measurement, a shape, or a set is divided into equal parts, this is called a fraction. If there are four equal parts, they are called quarters. If there are five equal parts, they are called fifths.

Tauira kōrero:

E toru ngā wāhanga ōrite o te porowhita, nō reira ko te hautoru te hautau.
Ko te ono te toru hauwhā (equation. ) o te waru. (equation. x 8 = 6)
Hauruatia te waru, ka whā.

Whakamārama atu anō:

Ko te haurua (equation. ) te hautau e whakaaturia ana i ngā whakaahua nei:

diagram. diagram. diagram.

Ko te rua hautoru () te hautau e whakaaturia ana i raro nei;

diagram. diagram.

He hautau nui ake i te kotahi enei:He hautau ōrite enei:
diagram. diagram. diagram.

Koia nei ngā hautau e ōrite ana ki te'equation. '. Ka kīia ko te 'equation. ' te hautau rūnā o tēnei huinga hautau ōrite: equation.
Ko te equation. te hautau rūnā o ngā hautau pērā i te equation. me te equation. .

Mehemea e noho tahi ana te tauoti me te hautau, ka kīia he tau hanumi. Arā, ko tētahi wāhanga o te tau he tauoti, ko tētahi wāhanga he hautau. Hei tauira: 1 equation. , 5 equation.

E rua ngā wāhanga o te hautau, ko te taurunga me te tauraro:diagram.

Ko te tikanga o te tauraro, he tohu i te maha o ngā wehenga ōrite o tētahi mea tūtahi.
Ko te tikanga o te taurunga, he tohu i te maha o ngā wehenga ōrite o taua mea e kōrerotia ana, e tatauria ana, e whakaaturia ana rānei.
E 6 katoa ngā wehenga ōrite o te porowhita i raro iho nei, nō reira ko te 6 te tauraro. E 5 ngā wehenga kauruku, nō reira ko te 5 te taurunga. Arā, e rima hauono(equation. ) e whakaaturia ana.

diagram.

Koinei te huinga o ngā hautau waetahi , arā, ko te 1 te taurunga: equation.

He hautau waetahi-kore ēnei nā te mea he nui ake i te 1 te taurunga:equation.

E tāpirihia ai ētahi hautau e rua, me mātua huri aua hautau kia ōrite ngā tauraro i te tuatahi.
Arā, me āta kimi te tauraro pātahi iti rawa. Hei tauira: equation.

Tuatahi ka tuhia he hautau ōrite, kātahi ka kimi i te tauraro pātahi:

equation.

E kitea ana ko te 20 te tauraro pātahi. Nō reira, ka tāpiria ko ēnei hautau ōrite:equation.

equation.