hau - part, fraction
tau - number
Ina wehea tētahi inenga, tētahi huinga, tētahi āhua rānei ki ētahi wāhanga ōrite, koia ērā ko ngā hautau. Mehemea e whā ngā wāhanga ōrite, ka kīia ia wāhanga he hauwhā. Mehemea e rima ngā wāhanga ōrite, ka kīia ia wāhanga he haurima.
E toru ngā wāhanga ōrite o te porowhita, nō reira ko te hautoru te hautau. 
Ko te ono te toru hauwhā (
) o te waru. (
x 8 = 6)

Hauruatia te waru, ka whā.
Ko te haurua
(
) te hautau e whakaaturia ana i ngā
whakaahua nei:
![]() |
![]() |
![]() |
Ko te rua hautoru
(
) te hautau e whakaaturia ana i raro nei;
|
|
| He hautau nui ake i te kotahi enei: | He hautau ōrite enei: | |
|
|
|
Koia nei ngā hautau e ōrite ana ki te'
'. Ka kīia ko te '
'
te hautau rūnā o tēnei
huinga hautau ōrite: ![]()
Ko te
te hautau rūnā o ngā hautau pērā i te
me te
.
Mehemea e noho tahi ana te tauoti me te hautau,
ka kīia he tau hanumi. Arā, ko
tētahi wāhanga o te tau he tauoti, ko tētahi wāhanga he hautau. Hei tauira: 1
, 5
E rua ngā wāhanga o te hautau, ko te taurunga
me te tauraro:
Ko te tikanga o te tauraro, he tohu i te maha o ngā wehenga ōrite o tētahi mea
tūtahi.
Ko te tikanga o te taurunga, he tohu i te maha o ngā wehenga ōrite o taua mea e kōrerotia ana,
e tatauria ana, e whakaaturia ana rānei.
E 6 katoa ngā wehenga ōrite o te porowhita i raro iho nei, nō reira ko te 6 te tauraro. E 5 ngā wehenga kauruku, nō reira ko te 5 te taurunga. Arā, e rima hauono(
) e whakaaturia ana.
Koinei te huinga o ngā hautau waetahi
, arā, ko te 1 te taurunga:
He hautau waetahi-kore ēnei
nā te mea he nui ake i te 1 te taurunga:
E tāpirihia ai ētahi hautau e rua,
me mātua huri aua hautau kia ōrite ngā tauraro i te tuatahi.
Arā, me āta kimi te
tauraro pātahi iti rawa.
Hei tauira:
Tuatahi ka tuhia he hautau ōrite, kātahi ka kimi i te tauraro pātahi:
E kitea ana ko te 20 te tauraro pātahi. Nō reira, ka tāpiria ko ēnei
hautau ōrite: